Κλουκινοχώρια: Στολίδια του Χελμού

Κλουκινοχώρια: Στολίδια του Χελμού

Πολύ κοντά στη θάλασσα του Κορινθιακού, ανάμεσα σε έλατα, φαράγγια και χιονισμένες ακρώρειες, ξεδιπλώνεται ένας ορεινός μικρόκοσμος κατάστικτος από χωριά, που αξίζει με το παραπάνω να τον αναζητήσετε.

Αν και η περιοχή της Ακράτας θεωρείται γενικά γνωστός και προσφιλής καλοκαιρινός προορισμός, λίγοι γνωρίζουν ότι κρατά καλά κρυμμένη στους κόρφους της μια από τις ομορφότερες ορεινές γωνιές του Μοριά.

Κοντά στις ακτές του Κορινθιακού κόλπου τίποτα δεν σε προϊδεάζει για το τοπίο που θ’ αντικρίσεις λίγο ψηλότερα ανηφορίζοντας μέσα από φιδίσιους δρόμους προς την τραχιά ενδοχώρα της Αχαΐας.

Η ανάβαση από νωρίς δείχνει τα… «δόντια» της καθώς οι αλλεπάλληλες φουρκέτες στην πλαγιά του βουνού, καταπίνουν γρήγορα τις υψομετρικές διαφορές. Τα πρώτα χιλιόμετρα τα καλύπτουμε σε τοπίο θλιβερό που κατέφαγαν οι μεγάλες πυρκαγιές των προηγούμενων καλοκαιριών.

Όμως όσο κερδίζουμε σε ύψος, η φύση μοιάζει ν’ ανακτά τις δυνάμεις της σκεπάζοντας το ορεινό ανάγλυφο με πυκνόφυτα δάση.

Μετά το χωριό Βαλιμή, θα πρέπει να έχετε τον νου σας για να μην προσπεράσετε τη διασταύρωση που οδηγεί στη μικροσκοπική λίμνη Τσιβλού, η οποία, σημειωτέον, δεν φαίνεται από τον δρόμο.

Θα χρειαστεί να περάσετε το γεφύρι του ποταμού Κράθι και πάντα οδηγώντας πάνω σε άσφαλτο, θα βρεθείτε στην ακρολιμνιά.

Η λίμνη Τσιβλού σχηματίστηκε το 1913 ύστερα από καθίζηση του εδάφους που κατέστρεψε μέρος του ομώνυμου χωριού και τον οικισμό Συλίβαινα. Η έκτασή της περιορίζεται σε λίγα στρέμματα, όμως η ομορφιά δεν μετριέται με το μέγεθος.

Σίγουρα η λαμπερή αυτή γαλάζια πινελιά που κρύβεται πίσω από τις πευκοβελόνες αξίζει αρκετό από τον χρόνο σας. Ωστόσο, οι εκπλήξεις στην ορεινή Αχαΐα δεν σταματούν εδώ. Από τις όχθες της λίμνης επιστρέφουμε στον κεντρικό δρόμο και συνεχίζουμε την ανάβαση προς Ζαρούχλα και τα υπόλοιπα Κλουκινοχώρια. Εδώ, σε υψόμετρο πάνω από τα 800 μέτρα, βρίσκονται τα πρώτα έλατα.

Μακριά, στον προς δυσμάς ορίζοντα, διακρίνονται οι επιβλητικές χιονισμένες κορφές του Χελμού, ο οποίος από εδώ μας δείχνει την πιο αλπική και απόκρημνη πλευρά του. Μετά το χωριό Αγρίδι θα δούμε τον δρόμο να διχάζεται.

Ένα παρακλάδι ασφάλτου του φεύγει ανατολικά για τα χωριά Χαλκιάνικα, Βουνάκι, Αγία Βαρβάρα που κυριολεκτικά κρέμονται πάνω από την κοιλάδα του Κράθι ποταμού προσφέροντας ανεμπόδιστη θέα σε όλη τη δυτική πλευρά του βουνού.

Ο δρόμος αυτός, έπειτα από πορεία όχι μεγαλύτερη των 6 χιλιομέτρων, πέφτει και πάλι στον κεντρικό οδικό άξονα που έρχεται από Ακράτα και συνεχίζει προς Ζαρούχλα.

Ενας άλλος δρόμος τραβά δυτικά συνδέοντας μεταξύ τους τα χωριά Σόλος, Περιστέρα, Μεσορούγγι που απαγκιάζουν σε απόκρημνη πλαγιά στη σκιά της αλπικής Νεραϊδοράχης του Χελμού. Μαζί με τις κοινότητες Αγία Βαρβάρα, Χαλκιάνικα, Βουνάκι, αλλά και τη Ζαρούχλα, αποτελούσαν μια ενιαία ανθρωπογεωγραφική ενότητα γνωστή με την ονομασία Κλουκινοχώρια, ή Κλουκίνες.

Η λέξη αυτή είναι πιθανόν φράγκικης προέλευσης, καθώς κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας ο Γάλλος Αρχιεπίσκοπος Πατρών Αντέλο παραχώρησε την περιοχή ως μετόχι στο μοναστήρι των Βενεδικτίνων Κλουνί (Cluny) της Γαλλίας, στο οποίο ήταν μοναχός.

Το οδοιπορικό μας -πάντα σε ασφάλτινο οδόστρωμα- ολοκληρώνεται στη Ζαρούχλα, που τα τελευταία χρόνια, μετά τη δημιουργία αρκετών ξενώνων, φαίνεται πως έχει μπει σε τροχιά ανάπτυξης.

Ευελπιστούμε πως τα επόμενα βήματα για την ανάδειξη της περιοχής θα είναι προσεκτικά, με έμφαση στη διατήρηση του μοναδικού αυτού φυσικού τοπίου.

 

Επιβλητικά χωριά και πέτρινοι πολεμόπυργοι

H αδάμαστη θέληση αυτών των σκληροτράχηλων ορεσιβίων για ελευθερία και το φυσικό άβατο του εδάφους βοήθησαν ώστε τα Κλουκινοχώρια να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θυλάκους απ’ όπου ξεκίνησε ο μεγάλος του Γένους ξεσηκωμός ενάντια στην Τούρκικη κατοχή, τον Μάρτιο του 1821.

Τα Κλουκινοχώρια γνώρισαν την απόλυτη καταστροφή μετά την πτώση του Μεσολογγίου από τις ορδές του Ιμπραήμ Πασά που με τον στρατό του πέρασε «διά πυρός και σιδήρου» όλη την Πελοπόννησο.

Οι ντόπιοι πολέμαρχοι Σολιώτης και Πετμεζάς, με ελάχιστους, εξουθενωμένους από τις αλλεπάλληλες μάχες πολεμιστές, χωρίς πολεμοφόδια και εφεδρείες, αντιστάθηκαν γενναία προασπίζοντας τον τόπο τους.

Τελικά όμως επικράτησαν οι πολυάριθμοι Αιγύπτιοι που κατέσφαξαν χιλιάδες αμάχους και έβαλαν φωτιά στα χωριά Περιστέρα, Ζαρούχλα και Σόλος.

Σήμερα, παρ’ όλο που πολλές νεότερες κατασκευές, χαρακτηριστικές της νεοελληνικής μεγαλομανίας, έχουν κατακλύσει την περιοχή, την παράσταση κλέβουν τα εντυπωσιακά παλιά πέτρινα πυργόσπιτα που διασώζονται ακόμα σε όλα τα Κλουκινοχώρια.

Οι Κλουκινοχωρίτες ήταν επιδέξιοι λιθοξόοι και κτιστάδες ονομαστοί σε όλη την Πελοπόννησο. Είχαν δική τους συνθηματική γλώσσα και ανταγωνίζονταν με επιτυχία τους Λαγκαδινούς, Ηπειρώτες και τους Μακεδόνες μαστόρους κτίζοντας γερές και οικονομικές κατασκευές.

Με την ευστροφία τους, την ιδιαίτερη τεχνική τους και τις προσιτές τιμές τους κατάφερναν να παίρνουν πολλές εργολαβίες κοινοτικών έργων, γεφυριών, κρηνών, δημόσιων κτιρίων, αλλά και πυργόσπιτων που ακόμα και σήμερα αντέχουν στον χρόνο.

Ήταν επίσης γνωστοί με το όνομα Βαρβαρίτες τεχνίτες, επειδή πολλοί από αυτούς κατάγονταν από το χωριό Αγία Βαρβάρα.

 

Στη Ζαρούχλα διασώζονται και ξεχωρίζουν με το επιβλητικό τους παράστημα αρκετοί πέτρινοι πολεμόπυργοι. Μερικοί από αυτούς μετρούν πάνω από 300 χρόνια παρουσίας.

Ο παλιότερος από αυτούς, κτίσμα τουλάχιστον 500 ετών, είναι ο Πύργος της Ζαρούχλας, τον οποίο χρησιμοποίησε σαν ορμητήριο ο οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης Ασημάκης Φωτήλας.

Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει ταλαιπωρημένο από τον χρόνο το πυργόσπιτο του Χαραλάμπη. Αξιόλογες είναι και οι εκκλησιές και οι λιθόκτιστοι μεταβυζαντινοί ναοί της Παναγίας και της Αγ. Τριάδας.

Στο χωριό Σόλο ξεχωρίζει ο πύργος του αγωνιστή της Επανάστασης Νικολάου Σολιώτη, αλλά και η μεταβυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, κτίσμα του 1806, γνωστή για τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, η οποία, σύμφωνα με τον θρύλο, φέρει ακόμα το πλήγμα από το σπαθί του Ιμπραήμ.

Λίγο έξω από το χωριό, σε πανέμορφη δασική τοποθεσία, βρίσκεται η περίφημη «Βρύση της Γκόλφως» όπου ο Σπύρος Περεσιάδης (1864-1918) -γνωστός θεατρικός συγγραφέας, λογοτέχνης και σκηνοθέτης-, καταγόμενος από το γειτονικό Μεσορούγγι, εμπνεύστηκε το θεατρικό έργο που έγινε επίσης γνωστή κινηματογραφική ταινία.

 

Τα Ύδατα της Στήγος

Λίγο ψηλότερα από τη Βρύση της Γκόλφως ξεκινά το απόκρημνο μονοπάτι που οδηγεί στον μυθικό καταρράκτη ο οποίος πηγάζει από τη Νεραϊδοβούνα του Χελμού και είναι ακόμη και σήμερα γνωστός με την ονομασία «Ύδατα της Στυγός».

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, στα «Υδατα της Στυγός» και στο αθάνατο νερό της δινόταν ο πιο ιερός όρκος των θεών του Ολύμπου, όρκος που κανείς δεν τολμούσε να παραβεί.

Στην περιοχή των χωριών Σόλο και Μεσορούγγι πιθανόν εντοπίζεται η ύπαρξη της αρχαίας πόλης Νώνακρις. Μάλιστα ο Αγγλος περιηγητής W. M. Leake στο βιβλίο του «Ταξίδια στον Μοριά» (εκδόθηκε το 1830) αναφέρει ότι σε μια κατοικία στο Μεσορούγγι είχε δει τμήμα αρχαίου μαρμάρινου γυναικείου ειδωλίου, εύρημα των ντόπιων στο ποτάμι, το οποίο πιθανόν να προερχόταν από την αρχαία πόλη.

 

Αξέχαστες διαδρομές

Tο ασφάλτινο οδικό δίκτυο, όπως είπαμε, περιορίζεται στον οδικό άξονα Ακράτας – Ζαρούχλας και στα χωριά Σόλος, Περιστέρα, Μεσορούγγι και Αγία Βαρβάρα. Από εκεί και πέρα ξεκινά ο παράδεισος των δασικών χωματόδρομων, δηλαδή το απόλυτο πεδίο για κάθε είδους οδικές περιπλανήσεις και περιπέτειες.

Ενδεικτικά εμείς θα προτείνουμε κάποιες διαδρομές, τις οποίες αφού συμβουλευτείτε τους ντόπιους, μπορείτε να τις πραγματοποιήσετε άφοβα. Ένας καλός χάρτης της περιοχής θα βοηθήσει αρκετά στις χωμάτινες περιηγήσεις σας.

Φυσικά ύστερα από χιονόπτωση δεν θα ήταν μόνο μάταιο, αλλά και επικίνδυνο να επιχειρήσετε οποιαδήποτε από τις προτεινόμενες διασχίσεις.

 

Ζαρούχλα – λίμνη Φενεού

Θα περάσετε μέσα από τη Ζαρούχλα και θα συνεχίσετε σε βατό χωματόδρομο όπως δείχνει η ταμπέλα για την τοποθεσία Ριζιανά (4 χλμ.). Από εδώ κι επάνω, παρ’ όλο που η διαδρομή γίνεται σαφώς ομορφότερη καθώς διασχίζει υπέροχα δάση κωνοφόρων, το οδόστρωμα χειροτερεύει.

Η ανάβαση διαρκεί για 8-9 χλμ. και μετά αρχίζει η έντονη κατάβαση με αρκετές στροφές για τη λεκάνη της λίμνης Φενεού και το ομώνυμο χωριό όπου πατάμε και πάλι άσφαλτο.

 

Σόλος – Ζαρούχλα

Φτάνουμε στον όμορφο οικισμό Σόλος που βρίσκεται σε ύψος 900 μέτρων. Περνάμε τις γειτονιές του και ακολουθούμε πινακίδες προς «βρύση Γκόλφως». Συνεχίζουμε ανηφορικά σε μέτριας βατότητας οδόστρωμα που κρατά χιόνια μέχρι αργά τον Απρίλη, αγνοώντας τις διάφορες δευτερεύουσες παρακάμψεις.

Η διαδρομή αυτή θα σας φέρει στη Ζαρούχλα, αφού σας χαρίσει μια αεροπορικών διαστάσεων εικόνα του ορεινού χωριού.

 

Τσιβλός – Χιονοδρομικό κέντρο Χελμού

Από τον περιφερειακό δρόμο της λίμνης Τσιβλού ακολουθούμε την πρόχειρη ταμπέλα για Ποταμιά. Δεν στριβούμε προς το χωριό, αλλά συνεχίζουμε για το χιονοδρομικό κέντρο οδηγώντας σε ανηφορικό και κακό χωματόδρομο μέσα από ελατόδασος.

Οι δύο διασταυρώσεις που θα δούμε στην πορεία μας δεξιά, καταλήγουν στο χωριό Σούβαρδο των Καλαβρύτων.

 

Οι πρώτες τουφεκιές της Επανάστασης

Στον δρόμο Ακράτας – Ζαρούχλας συναντάμε το χωριό Αγρίδι. Εδώ στο στένωμα του βουνού, σε σημείο γνωστό με την ονομασία «Πόρτες», στις 14 Μαρτίου 1821 ο Νίκος Σολιώτης επέφερε το πρώτο σε όλο τον Μοριά, αποτελεσματικό κτύπημα εναντίον των κατακτητών, θανατώνοντας Τούρκους ταχυδρόμους που μετέφεραν σημαντικές επιστολές στους αξιωματούχους τους, σχετικά με τον επερχόμενο ξεσηκωμό των Ελλήνων. Μια επιτύμβια στήλη θυμίζει στους περαστικούς το ηρωικό του κατόρθωμα.

 

Οι ιδρυτές της Ακράτας

Το 1790 οι πρώτοι κάτοικοι εγκαταλείπουν το ορεινό και άγονο Κλουκινοχώρι Χαλκιάνικα και κατεβαίνουν κοντά στη θάλασσα για τη χειμερινή τους διαβίωση κατασκευάζοντας τα πρώτα καλύβια της Ακράτας.

 

Η Μονή Αγίας Ζώνης

Είναι γνωστή και σαν Παναγία των Καταφυγίων από τις σπηλιές που υπάρχουν ολόγυρα και χρησίμευαν ως καταφύγιο για τους μοναχούς. Βρίσκεται σε βραχώδες κοίλωμα του βουνού σε υψόμετρο 1.300 μέτρα πάνω από το χωριό Χαλκιάνικα και κτίστηκε το 1638. Σήμερα είναι εγκαταλειμμένο.

 

Ώρα για σκι

Από το χωριό Περιστέρα ένας καινούργιος δρόμος συνδέει πλέον τα Κλουκινοχώρια με το Χιον. Κέντρο Χελμού Καλαβρύτων. Όμως οι στροφές είναι πολλές και τον χειμώνα λόγω υψομέτρου χρειάζεται μεγάλη προσοχή στον πάγο που καιροφυλακτεί σε όλα τα σκιερά σημεία. Συνολικά θα διανύσετε 9 χιλιόμετρα έως το πάρκινγκ του Χιονοδρομικού Κέντρου.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *